Jak zwolnienia z obowiązków sprawozdawczych na lata 2025–2026 zmieniają podejście do gromadzenia informacji niefinansowych

Pakiet Omnibus I, zaproponowany przez Komisję Europejską 26 lutego 2025 roku, wprowadza wyczekiwane przez rynek uproszczenia w dyrektywie CSRD dotyczącej sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. W polskich realiach gospodarczych zmiany te wdrożono ustawą z 27 lutego 2026 roku o zmianie ustawy o rachunkowości. Nowelizacja umożliwia wybranym podmiotom skorzystanie ze zwolnienia z przekazywania informacji niefinansowych za lata obrotowe 2025 i 2026. Jest to znaczący oddech dla wielu organizacji, które pierwotnie przygotowywały się do wdrożenia pełnych standardów. Zrozumienie mechanizmu tych przesunięć pozwala kadrze zarządzającej oraz działom księgowości odpowiednio zaplanować zasoby na nadchodzące miesiące, bez presji natychmiastowego dostosowywania wszystkich systemów wewnętrznych.

Mechanizm zwolnień ze sprawozdawczości w latach 2025–2026

Ulgowe podejście ustawodawcy dotyczy przede wszystkim jednostek z pierwszej fali. Według pierwotnych przepisów dyrektywy CSRD firmy te miały obowiązek sporządzać dokumentację zrównoważonego rozwoju już za 2024 rok. Obecnie warunkiem skorzystania z przesunięcia jest niespełnienie nowych, podwyższonych progów. Zwolnienie obejmuje organizacje, w których zatrudnienie nie przekracza tysiąca pracowników, a przychody netto ze sprzedaży pozostają poniżej 450 milionów euro. Jednostki dominujące grup kapitałowych podlegają analogicznym kryteriom ocenianym na poziomie skonsolidowanym.

Polska ustawa bezpośrednio implementuje opcję narodową przewidzianą w unijnej dyrektywie 2026/470. Daje to firmom i dużym grupom możliwość dobrowolnego zrezygnowania z publikacji danych, jeśli po aktualizacji limitów nie mieszczą się w grupie podmiotów zobowiązanych. Przepisy przejściowe działają poprzez czasowe wyłączenie z obowiązku ujawniania danych tych organizacji, które po podniesieniu progów ilościowych wypadają poza zakres unijnej regulacji. Ten mechanizm ustawowy gwarantuje podmiotom dodatkowe dwadzieścia cztery miesiące na spokojne dostosowanie architektury informacyjnej, bez ryzyka sankcji za brak dokumentu zgodnego z rygorystycznymi wytycznymi ESRS.

W codziennej praktyce operacyjnej Exco A2A Polska obserwujemy, że wiele firm wykorzystuje ten czas na rzetelny audyt dotychczasowych procedur. Procesy księgowe i kadrowo-płacowe wymagają dokładnego przejrzenia pod kątem gotowości do późniejszego dostarczania precyzyjnych wskaźników niefinansowych.

Kaskadowanie wymogów a operacyjne porządkowanie procesów

Fakt objęcia firmy zwolnieniem ustawowym nie oznacza całkowitego odcięcia od tematów związanych ze zrównoważonym rozwojem. Nawet przedsiębiorstwa chronione nowymi limitami często napotykają bezpośrednie żądania sprawozdawcze ze strony swoich większych kontrahentów osadzonych w łańcuchu wartości. Standardy ESRS narzucają dużym graczom ujawnianie informacji o oddziaływaniach we wszystkich procesach dostawczych. Powoduje to, że mniejsze podmioty i tak muszą regularnie dostarczać wskaźniki środowiskowe oraz społeczne swoim korporacyjnym klientom. Wspomniany pakiet Omnibus ogranicza zakres takich żądań i skutecznie redukuje zjawisko kaskadowania wymogów, jednak presja biznesowa na transparentność nadal się utrzymuje.

Przesunięcie terminów to doskonały moment na uporządkowanie rozproszonych źródeł informacji oraz precyzyjne przypisanie odpowiedzialności w strukturach wewnętrznych firmy. Odpowiednio wdrożone raportowanie esg opiera się zawsze na stabilnych fundamentach bazodanowych. Kluczowe działania na tym etapie obejmują identyfikację wskaźników, mapowanie obiegów dokumentacji oraz wyznaczenie osób odpowiedzialnych w poszczególnych departamentach finansowych.

Operacyjne dostosowanie procesów analitycznych dotyka przede wszystkim działów kadrowych i księgowości. Wymaga to ścisłej integracji informacji o strukturze zatrudnienia, siatce wynagrodzeń czy zużyciu zasobów energetycznych z funkcjonującymi już systemami rachunkowymi. Uproszczone ramy prawne pozwalają na wdrażanie proporcjonalnych i mniej obciążających metod gromadzenia danych. Organizacja nie musi od razu implementować skomplikowanego zakresu wytycznych, co ułatwia rozłożenie kosztów w czasie. Należy przy tym pamiętać, że wszelkie usługi doradztwa podatkowego w obszarze klasyfikacji wydatków prośrodowiskowych powinny być realizowane wyłącznie przez wykwalifikowanych doradców z odpowiednimi uprawnieniami.

Zyskanie dodatkowych miesięcy dzięki przepisom zwalniającym to dla kadry zarządzającej optymalny czas na przetestowanie wewnętrznego przepływu wskaźników niefinansowych. Przedsiębiorstwa mogą bezpiecznie sprawdzić jakość gromadzonych danych środowiskowych i pracowniczych w środowisku testowym. Wyeliminowanie luk informacyjnych na wczesnym etapie zabezpiecza organizację przed chaosem operacyjnym w momencie powrotu do pełnych obowiązków sprawozdawczych. Takie strategiczne podejście do okna czasowego z lat 2025–2026 ułatwia późniejsze audytowanie procedur oraz minimalizuje ryzyko błędów w oficjalnych dokumentach.